Wie doet wat

Waaiervormig ontginningslandschap Nieuw-Loosdrecht

In het werkveld van het Nederlandse cultuurlandschap is een grote hoeveelheid partijen en deskundigen actief. In dit dossier zijn de belangrijkste spelers op een rij gezet.

De rollen die overheden en particuliere organisaties spelen zijn niet statisch, maar veranderen voortdurend. Zo krijgt cultureel erfgoed een steeds prominentere plaats in het proces van ruimtelijke ordening. In de monumentenzorg verschuift de aandacht van een objectgerichte werkwijze naar een gebiedsgerichte aanpak. Partijen die zich in het verleden bezighielden met één aspect van het landschap worden steeds vaker gedwongen om over grenzen te kijken en met elkaar samen te werken. Dat betekent dat thema’s als cultuurhistorie, natuur en ruimtelijke ordening steeds meer in elkaar overvloeien. In dit dossier komen dan ook partijen aan bod die zich met een of meer van deze onderwerpen bezighouden.

Beleid

Door de decentralisatie zijn de meeste verantwoordelijkheden voor het cultuurlandschap overgeheveld naar de regionale overheden. De belangrijkste spelers zijn de provincies. Daarna volgen de gemeenten die verplicht zijn om rekening te houden met cultureel erfgoed in hun bestemmingsplannen. Het Rijk formuleert alleen beleid voor gebieden die een nationale betekenis hebben. In het dossier Beleid is meer te lezen over inhoudelijke beleidsmaatregelen.

Beheer

In Nederland zijn diverse organisaties die landschap beheren. Belangrijke partijen zijn LandschappenNL, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Rijkswaterstaat en de Waterschappen, maar ook de gemeenten, provincies en particuliere grondbezitters. Deze organisaties hebben behalve een beheerstaak ook een rol in het toegankelijk maken en het recreatief ontsluiten van gebieden. Daarnaast zijn ze eigenaar en beheerder van diverse (rijks)monumenten. Dat kunnen gebouwen zijn, maar ook archeologische vindplaatsen en landschappelijke relicten.

Onderzoek en kennisuitwisseling

Er zijn tal van netwerk- en brancheorganisaties actief op het gebied van verschillende vakgebieden. Denk aan ruimtelijke ordening, landschapsarchitectuur, stedenbouw, natuurbeheer en historische geografie. Universiteiten en hogescholen leiden studenten op tot professionals die zich voor het cultuurlandschap inzetten. Zo zijn er in Nederland opleidingen voor natuur- en bosbeheer, stedenbouw, landschapsarchitectuur en geografie. Universiteiten in Groningen, Wageningen en Amsterdam bieden ook de mogelijkheid tot een multidisciplinaire loopbaan.

In dit dossier:

Vakgebieden

Vakgebieden

De kennis over ons cultuurlandschap is verspreid over diverse onderzoeks- en ontwerpdisciplines.

Fort van de Stelling van Amsterdam

De Rijksoverheid

De Rijksoverheid maakt beleid op het gebied van cultuur, ruimtelijke ordening, landbouw en natuur. De verantwoordelijkheden zijn verdeeld over 3 ministeries.

ANWB-bord van de Peel, een Nationaal landschap

Provincies

Voor het vaststellen van landschapsbeleid en het beheer van cultuurhistorisch landschap zijn de provincies de belangrijkste spelers.

Bord dat gemeentelijk aardkundig monument aanduidt

Gemeenten

Gemeenten zijn grondeigenaar, formuleren ruimtelijk beleid en zijn verantwoordelijk voor het beheer van de gebieden die binnen hun gemeentegrenzen vallen.

Bordje dat een provinciaal landschap markeert

Terreinbeherende organisaties

Er zijn diverse organisaties die zich ontfermen over het dagelijkse beheer van ons cultuurlandschap. Hieronder zijn de grootste, landelijk opererende partijen genoemd.

Op excursie met het Netwerk Historisch Cultuurlandschap

Koepel- en netwerkorganisaties

Er zijn allerlei koepels, brancheorganisaties en netwerkverenigingen actief die zich op een of andere manier met het cultuurlandschap bezighouden.

Studenten krijgen landschapsonderwijs in het veld

Opleidingen

De laatste jaren is er een groeiende samenwerking tussen vakdisciplines. Verschillende universiteiten en hogescholen bieden dan ook multidisciplinaire opleidingen aan.