Terreinbeherende organisaties

Er zijn diverse organisaties die zich ontfermen over het dagelijkse beheer van ons cultuurlandschap. Hieronder zijn de grootste, landelijk opererende partijen genoemd.

De Nederlandse terreinbeheerders zijn grofweg in te delen in 3 categorieën: de grote terreineigenaren die hieronder op een rij zijn gezet, de regionale overheden (provincies en gemeenten) en particuliere grondeigenaren. De laatste groep heeft zich georganiseerd in de Federatie Particulier Grondbezit waarover meer is te lezen in Koepel- en netwerkorganisaties.

Bordje in het landschap van terreinbeheerder It Fryske GeaLandschappenNL

LandschappenNL is voortgekomen uit een samenwerkingsverband van De12Landschappen en Landschapsbeheer Nederland. LandschappenNL is de ondersteunende organisatie voor de aangesloten partners: de 12 provinciale Landschappen en de provinciale organisaties Landschapsbeheer. LandschappenNL geeft advies, behartigt de belangen van het Nederlandse landschap en voert beheertaken uit. De organisaties die hun krachten hebben gebundeld in LandschappenNL vertegenwoordigen zo’n 110.000 hectare beschermde natuur en ruim 800 monumenten.




Staatsbosbeheer

Staatsbosbeheer is de bos- en natuurbeheerder van de Nederlandse staat. Deze organisatie beheert in opdracht van de rijksoverheid ongeveer 260.000 hectare bos, natuurgebieden en historisch cultuurlandschap, en is hiermee de grootste natuurbeheerder van ons land. Onder de slagzin ‘beschermen, beleven en benutten’ ontwikkelt en beheert Staatsbosbeheer natuurgebieden, bevordert de recreatie en zet zich in voor het gebruik van milieuvriendelijke grondstoffen. Staatsbosbeheer zorgt niet alleen voor natuur, maar heeft ook ruim 450 gebouwde rijksmonumenten, zo'n 1500 archeologische complexen (waarvan 360 rijksmonumenten) en 100 gemeentelijke en provinciale monumenten in bezit.

Natuurmonumenten

Natuurmonumenten zet zich in voor de bescherming van natuurgebieden, waardevolle landschappen en cultureel erfgoed. Natuurmonumenten koopt gebieden aan, beheert die en zorgt ervoor dat ze toegankelijk zijn. Dit wordt mogelijk gemaakt door de steun van donateurs. Natuurmonumenten ontwikkelt ook nieuwe natuur, door bijvoorbeeld landbouwgrond om te vormen tot nieuwe leefgebieden voor planten en dieren of door natuurlijke landschappen te herstellen. Ook zet Natuurmonumenten zich in voor de aanleg van verbindingszones tussen natuurgebieden, zodat planten en dieren de kans krijgen zich te verspreiden. Natuurmonumenten beheert zo’n 100.000 hectare aan natuurgebieden.

Spaarndammerdijk, AmsterdamWaterschappen

De waterschappen (of hoogheemraadschappen) zijn verantwoordelijk voor een groot deel van het waterbeheer in Nederland. Een waterschap is geen terreineigenaar, maar uitsluitend een beheerder. Het is een overheidsorganisatie die zorgdraagt voor de waterhuishouding in een bepaald gebied. Nederland is opgedeeld in 24 waterschappen. De kerntaken van een waterschap zijn de waterkeringszorg, het waterkwantiteitsbeheer en het waterkwaliteitsbeheer. De waterschappen staan onder toezicht van de desbetreffende provincie. Waterschapswerken die door waterschappen worden beheerd, hebben vaak een cultuurhistorische waarde. Denk hierbij aan dijken, sluizen en linies.

Beeld: Spaarndammerdijk, Amsterdam. Dijken zijn veelal in beheer van waterschappen.

Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat beheert en ontwikkelt het nationale netwerk van wegen en vaarwegen en is onderdeel van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW). Bij de uitvoering van werkzaamheden krijgt Rijkswaterstaat vaak te maken met cultuurhistorische waarden zoals landschappelijke relicten, historische molens en (maritieme) archeologie. Bij nieuwe initiatieven is Rijkswaterstaat – net als andere terreinbeheerders – dan ook verantwoordelijk voor een zorgvuldige omgang met dit erfgoed. Er wordt dan ook regelmatig samengewerkt met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed om cultuurhistorische elementen in het landschap veilig te stellen.