Stedenbouw

middeleeuwse stadskern van Delft

Steden zijn een prominent onderdeel van ons cultuurlandschap. In dit dossier wordt toegelicht hoe Nederlandse steden zijn gegroeid tot hun huidige vorm.

Nederland is al sinds de late middeleeuwen een van de meest verstedelijkte gebieden van Europa. Het patroon van Nederlandse steden zoals we dat vandaag kennen, is grotendeels in de middeleeuwen ontstaan. Dit netwerk werd in de eeuwen erna uitgebreid. In de periode 1500-1850 verschoof de economische activiteit naar het westen van het land. In de Gouden Eeuw werd Holland het kerngebied van de Republiek. Er kwamen echter geen steden bij tot de industrialisatie in de 19e eeuw. Toen werden er nieuwe industrie- en woonsteden gebouwd. Na de Tweede Wereldoorlog vonden grootschalige uitbreidingen plaats onder strakke regie van de rijksoverheid. Hoe de 35 grootste gemeenten in Nederland zich hebben ontwikkeld, is te zien op de kaart van de verstedelijking.

In dit dossier:

16e-eeuws Utrecht

Kaart van de verstedelijking

Deze kaart laat zien hoe steden in Nederland zich hebben ontwikkeld.

Luchtfoto van Elburg

De opkomst van de stad: 1000 – 1500

Het netwerk van Nederlandse steden zoals we dat vandaag kennen, is grotendeels in de middeleeuwen ontstaan.

Schilderij van Berckheyde met de gouden bocht in de Herengracht, Amsterdam

Veranderende verhoudingen: 1500 – 1850

Tussen 1500 en 1850 kwamen er geen nieuwe steden meer bij. Het economische zwaartepunt kwam in Holland te liggen.

Plan van Berlage voor de uitbreiding van Groningen

Industrialisatie en nieuwe stadsvormen: 1850 – 1950

Door de industrialisatie werden voor het eerst sinds de middeleeuwen nieuwe steden gebouwd. Economische en demografische groei leidde opnieuw tot grootschalige uitbreidingen.

Luchtfoto van Pendrecht Rotterdam

Van wederopbouw tot bloemkoolwijk: 1950 – heden

Na de Tweede Wereldoorlog was er een prangende woningnood. Bestaande steden werden in een hoog tempo uitgebreid.