Erfgoed in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Agrarisch landschap is een cruciaal onderdeel van ons nationale erfgoed. Om dit cultuurlandschap te kunnen behouden zijn via het Europese Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) subsidies beschikbaar.

Hieronder staat het GLB in vogelvlucht beschreven. Meer lezen? Download de brochure Erfgoed in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid.

Het GLB in 2 pijlers

De manier waarop landbouw wordt bedreven wordt grotendeels door Europa voorgeschreven en is vastgelegd in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Het GLB stelt subsidies voor boeren beschikbaar en heeft directe invloed op hoe ons landschap er de komende jaren uit komt te zien. Het subsidiegeld is onderverdeeld in 2 pijlers:

  • onder pijler 1 vallen de inkomensondersteuning en het markt- en prijsbeleid;
  • onder pijler 2 valt het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP).

1. Vergroeningseisen

Het geld uit pijler 1 komt voor Nederland neer op ongeveer 800 miljoen euro per jaar. Van het bedrag is 70% bestemd als basispremie voor elke boer. Per bedrijf is dat gemiddeld €250 per hectare. Om voor de overige 30% – zo’n €120 per hectare erbij – in aanmerking te komen, moet elke boer aan een aantal aanvullende zogenaamde vergroeningseisen voldoen:

  • handhaving van permanent grasland (veeteelt);
  • gewasdiversificatie op bouwland (akkerbouw);
  • 5% van het bedrijfsoppervlak bouwland reserveren voor ecologisch beheer (akkerbouw).


Vooral de laatste eis is relevant voor het erfgoed. Akkerbouwers kunnen er namelijk voor kiezen om de 5% ecologisch aandachtsgebied deels in te richten met cultuurhistorische landschapselementen.

2. Het Plattelandsontwikkelingsprogrammavoorpagina van de brochure 'Erfgoed in het Gemeenschapppelijk Landbouwbeleid'

De tweede pijler van het GLB gaat over het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP) en omvat subsidies voor natuurbehoud en economische ontwikkelingen. In Nederland is er op jaarbasis 160 miljoen overheidsgeld beschikbaar. Voor het erfgoed zijn 2 thema’s van belang: Natuur en Landschap en LEADER.

Natuur en Landschap

Het thema Natuur en Landschap betreft agrarisch natuur- en landschapsbeheer. De focus ligt hierbij op natuurwaarden en dan vooral op soorten. Hoewel erfgoed hierbij geen doel op zich is, kan het toch een rol spelen. Zo kunnen landschapselementen worden beheerd als leefgebied voor beschermde soorten.

Economische ontwikkeling van het platteland: LEADER

Om de leefbaarheid van landelijke gebieden te versterken, is in het GLB subsidie beschikbaar via LEADER. Hierbij staat de economische ontwikkeling van het platteland centraal. Erfgoed kan hierbij als inspiratiebron dienen. Denk aan cultuurhistorische wandelroutes of het zichtbaar maken van archeologische vindplaatsen.